Wat is een datalek?
Een datalek is niet altijd het gevolg van een hack. Denk aan een verkeerd geadresseerde e-mail, een kwijtgeraakte laptop of een USB-stick die in de trein blijft liggen. Die apparaten worden dagelijks gebruikt en de beveiliging ervan valt onder werkplekbeheer.
Er is een verschil met dataverlies. Bij dataverlies ben je de gegevens kwijt, bijvoorbeeld door een defecte schijf. Bij een datalek is de data juist bij iemand anders terechtgekomen. Lees meer over de oorzaken van dataverlies.
Hoe merk je dat er een datalek is geweest?
Een datalek merk je vaak niet meteen. Er gaat geen alarm af en je systemen blijven gewoon werken. Let daarom op signalen zoals ongebruikelijke inlogpogingen, klanten die vreemde e-mails van je bedrijf ontvangen of bestanden die zijn aangepast zonder dat iemand van je team dat heeft gedaan. Hoe eerder je zo'n signaal oppikt, hoe kleiner de schade.
Met monitoring worden afwijkingen automatisch zichtbaar, zodat je niet afhankelijk bent van toeval. Nog beter is natuurlijk voorkomen dat het zover komt. Veel datalekken ontstaan door gewone handelingen, zoals een brief of e-mail die naar het verkeerde adres gaat.
Ook bij cyberaanvallen speelt de medewerker vaak een rol. Het aantal overgenomen accounts is bijna verdrievoudigd, en dat begint vrijwel altijd met een phishingmail. Daarom begint het voorkomen van datalekken bij security awareness.
Voorbeelden van datalekken in het MKB
Geen van de onderstaande situaties vraagt om een geavanceerde aanval of een IT-specialist. Ze komen voor bij bedrijven met minder dan vijftig medewerkers, vaak zonder dat iemand het meteen doorheeft.
- Verkeerd geadresseerde e-mail.
Een medewerker stuurt een klantenlijst naar de verkeerde persoon. Of hij zet bij een mailing alle adressen in cc in plaats van bcc. - Kwijtgeraakte laptop of telefoon.
Een zakelijk apparaat zonder pincode of versleuteling verdwijnt. De vinder heeft toegang tot alle documenten, e-mails en opgeslagen wachtwoorden. - Hergebruikt wachtwoord.
Inloggegevens die eerder bij een ander platform zijn gelekt, worden gebruikt om binnen te komen bij jouw bedrijfssystemen. - Phishingmail.
Een medewerker klikt op een link en geeft zijn inloggegevens af. Menselijk handelen is een van de meest voorkomende oorzaken van datalekken. - USB-stick. Vertrouwelijke bestanden staan op een stick die onderweg zoekraakt of achterblijft bij een klant.
- Onbeveiligde server of cloudopslag.
Bestanden staan open voor onbevoegden door een verkeerde instelling in de gebruikersrechten. Dat gebeurt vaker dan je denkt. Onderzoek van Varonis bij 1.000 organisaties laat zien dat vrijwel allemaal (99%) gevoelige gegevens hebben die toegankelijker zijn dan de bedoeling is. Goed serverbeheer voorkomt dat.
Moet je een datalek melden?
Meestal wel. Je meldt een datalek binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens, tenzij het geen risico oplevert voor de mensen van wie de gegevens zijn gelekt. Leg elk datalek wel altijd vast in een eigen register. Bij een hoog risico moet je ook de betrokkenen zelf informeren. Daar gaat het vaawk mis: bijna 7 op de 10 organisaties die door een cyberaanval worden getroffen, schatten het risico te laag in.
Wil je voorkomen dat je ooit hoeft te melden, dan is je IT beveiliging de logische volgende stap.
Hoe voorkom je een datalek?
De meeste datalekken beginnen bij mensen en niet bij systemen. De maatregelen die het meeste opleveren, beginnen dan ook bij het gedrag en de kennis van je medewerkers.
- Bewustwording bij medewerkers.
Medewerkers die weten waar ze op moeten letten, maken minder fouten. Security awareness is de stap met het grootste effect. - Multifactorauthenticatie.
Een gestolen wachtwoord is niet genoeg om binnen te komen als er een tweede stap nodig is. Lees waarom multifactorauthenticatie zo belangrijk is. - Rechtenbeheer en toegangscontrole.
Medewerkers krijgen alleen toegang tot de gegevens die ze voor hun werk nodig hebben. Dat beperkt de schade als een account gecompromitteerd raakt. - Sterke of wachtwoordloze inlog.
Hergebruikte en zwakke wachtwoorden zijn een veelgebruikte ingang. Met wachtwoordloos inloggen via een passkey verdwijnt die zwakke plek helemaal. - Up-to-date software en een spamfilter.
Verouderde software bevat bekende kwetsbaarheden. Een spamfilter houdt een groot deel van de verdachte mail al buiten de deur.
De meeste van deze maatregelen kosten weinig en zijn snel geregeld. De lastigste is bewustwording, en dat is meteen de maatregel die het meeste oplevert.
Hoe Connectium je helpt
Met ons Security Awareness Programma leren medewerkers verdachte situaties herkennen voordat er iets misgaat. Het programma loopt het hele jaar door, we passen de inhoud aan op wat er speelt en we verzorgen interactieve sessies op locatie. Met een phishingsimulatie zie je hoe je team in de praktijk reageert.
Daaronder liggen de technische lagen. Een spamfilter houdt verdachte mail tegen voordat iemand erop kan klikken. En met tweefactorauthenticatie of wachtwoordloos inloggen zorgen we dat een gelekt wachtwoord op zichzelf geen toegang meer geeft. Ben je nieuwe klant, dan starten we met een security scan om te zien waar je nu staat.
Lees ook
Zo voorkom je een datalek in jouw bedrijf
Een datalek is zelden het gevolg van een geavanceerde aanval. Het begint meestal bij de mensen die dagelijks met je bedrijfsgegevens werken. Daar liggen dus ook de maatregelen die het snelst effect hebben.
We brengen samen in kaart waar de risico's in jouw organisatie zitten en welke gegevens het gevoeligst zijn. Op basis daarvan bepalen we wat er nodig is. Wil je zien hoe je medewerkers reageren op een verdachte e-mail? Vraag dan een demo aan.
Veel gestelde vragen over datalekken
Ja, als de e-mail persoonsgegevens bevat. De ontvanger heeft dan toegang tot gegevens waar hij niets mee te maken heeft. Een adressenlijst in cc in plaats van bcc is het bekendste voorbeeld.
Direct. Zolang je niet weet wat er precies gelekt is, kun je de gevolgen niet inschatten. Leg vast wat je hebt gezien en wanneer, en zorg dat verdere toegang wordt geblokkeerd.
Ja. Als een partij die voor jou gegevens verwerkt gelekt wordt, gaat het ook om jouw klantgegevens. Houd daarom bij welke partijen toegang hebben tot welke gegevens.
Nee. Menselijke fouten komen vaak voor, maar een verkeerd ingestelde server, verouderde software of een lek bij een leverancier kunnen net zo goed de bron zijn.
Ja, wij helpen bij de keuze, implementatie en het beheer van Microsoft 365, zodat jij veilig en zorgeloos kunt werken.
